محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1160
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
از پرتو شمع جانفروز رخ او * فانوس صفت كجاوه روشن گشته و « 1 » كژابه و كزاوه « 2 » نيز گويند * . كرانه - [ به راى مهمله . به وزن زمانه ] يعنى كنار و ديگر مرغيست سياهفام كه تيز نتواند پريد و در مؤيد كرايه - به باى حطى - به اين معنى آمده و مثال معنى اول مسعود سعد گويد : بيت « 3 » يكى افتاده در ميانهء شور * ديگرى خسته بر كرانهء شر كسه - [ بفتح كاف و سين مهمله ] آسانى باشد كذا فى الادات و - بشين معجمه [ 1 ] - نيز به نظر رسيده . كربشه - [ بفتح كاف و باء و شين معجمه ] و كربه - بفتح كاف و باء - و كرباشه - بفتح شين معجمه - هر سه بمعنى همان كرباسه كه مرقوم شد [ 2 ] . مثال اول را حكيم رودكى گويد : بيت « 3 » چارغنده كربشه با كژدمان * خورده ايشان گوشت روى مردمان كلبتره « 4 » - سخن نادرست و ناخوب باشد [ 3 ] . مثالش حكيم انورى گويد : بيت او ترا كى گفت كاين كلبترهها را جمع كن * تا ترا لازم شود چندين شكايت گسترى كماسه - [ بميم و سين مهمله . به وزن نهاده ] كاسهء چوبين باشد كه بيشتر شبانان و گدايان دارند و آن را كماش و كماس و كچكول « 5 » نيز گويند . مثالش طيان گويد : بيت در دست كماسه و بدرها * گرديده و جمع كرده زرها و - بضم كاف - در فرهنگ بمعنى قحبه و شاهد آورده و نيز نام كوهيست [ 4 ] .
--> ( 1 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 2 ) - اصل : كژاوه . ( متن تصحيح قياسى است با توجه بضبط « غ » ) . ( 3 ) - كلمه از « ك » است . ( 4 ) - « ك » : كلپتره . ( 5 ) - « س » كچلون . ( 1 ) يعنى : كشه . ( 2 ) يعنى : چلپاسه . و سام ابرص و كربسو و كربشو و كلباسه كلباسو و كلبسو نيز به اين معنى است . ( 3 ) در برهان كلپتره آمده و متداول امروز نيز همين است و گويد بوبك ربابى را نيز گويند . ( 4 ) در برهان معنى كاريزكن و چاهجوى ( مصحف كمانهكموش ) و معنى خنثى نيز دارد و نام كوهى از خراسان .